Altın Bulak (Kırgız Atasözleri, Türkçe Çeviri ve Açıklama Kitabı), üç bölümden oluşmaktadır. Kitabın giriş bölümünde sırasıyla; atasözü ve Kırgızcada atasözleri yerine kullanılan makal ve lakap terimlerinin tanımları; ikinci bölümde makal-lakapların çeviri ve açıklaması, son bölümde ise index ve sözlük yer almaktadır.
Bilindiği gibi Türk ve Kırgız dilleri Türk dil ailesine mensuptur. İki dildeki birçok kelime aynı kökten gelmektedir. Bu sebepten, ana bölümdeki 3500 makal ve lakapların birçoğu, makallardaki orijinal kelimelerle Türkçeye aktarılmıştır. Şiirsellik, kafiye ve ölçülere olabildiğince sadık kalınmış ve kelime-kelime çeviri metodu izlenmiştir.
Makal ve lakaplar, uzun ve köklü bir tarihin, acı-tatlı olayların birikimi olduğu için içlerinde birçok arkaik yapılar, kültürel unsurlar, sembolik ifadeler, mecazi anlamlar ve deyimleri barındırmaktadır. Bazı makallar bir olaya dayanır ve bir hikayesi vardır. Hatta bütün bir vakayı hikaye eden kelimeler bile makallarda mevcuttur. Bu değerli bilgiler, az sayıdaki kaynak kitaplardan, sözlüklerden, internetten araştırılarak ve meslektaşlardan sorularak derlendi.
Makal ve lakapların anlamları, öncelikle, Türk atasözlerinden ve edebiyatından örneklerle açıklanmıştır. Bazı makallar ise, Kırgız halkının yüzyıllar boyu devam eden dini inaç ve yaşantısının tabii bir sonucu olarak, ayet ve hadisleri referans aldığından, bu makallar, ilgili ayetler ve hadis-i şeriflerle açıklanmıştır. Son bölümde, indeks ve sözlük çalışması yer almaktadır. Bu bölümde, makal-lakaplarda geçen her bir kelime alfabetik olarak sıralanıp ait olduğu atasözü numarasıyla birlikte verilmiş, ayrıca, kelimelerin birinci anlamının yanında atasözü içinde kazandığı yan ve mecazi anlamları da tesbit edilmiştir. Mesela; ırıs (ırıs) kelimesi 26 makalda, 17 eş anlamlı kelime ile; artık (artık) kelimesi 30 makalda, 7 eş anlamlı Türkçe kelime ile; ala (ala) kelimesi 17 makalda, 10 farklı kelime ile tercüme edilmiş ve indeks kısmında gösterilmiştir.
Makallarda geçen kelimelerle ilgili verileri değerlendirecek olursak, kapak resminde de görüldüğü gibi; “el, er, eryiğit, emek, ilim, bilim, adam, kadın, at,” yiğit gibi kelimelerin makallarda sıkça kullanıldığını ifade edebiliriz. Mesela, el ve el’den türeyen kelimeler 314, er ve er kökenli kelimeler 254, iki kelimesi ise 114 adet makalda yer almaktadır. Bütün bunlar bize Kırgız toplumunda öne çıkan değer ve yargılar hakkında değerli bilgiler vermektedir.
Kitapta yer alan makal lakapları ses özellikleri bakımından değerlendirecek olursak, [c], [g], [h], [l], [m], [n], [r], [v], [z] seslerinin kelime başlarında oldukça az kullanıldığını görürüz. Mesela 3500 makal, 20,000’e yakın kelime içinde [v] sesiyle başlayan bir tek вazir (vazir: vezir), [l] sesiyle başlayan lappay (lappay: lebbeyk) ve lök (lök: bey); [r] sesiyle başlayan rakmat (rahmat: teşekkür) ve ruхu (ruh: ruhu) kelimelerini ve [g] sesiyle başlayan üç farklı manada toplam 7 kelimeyi görüyoruz.
Kitabın bu aşamaya gelmesinde yardımlarını esirgemeyen başta danışmanlarım Jeenkul Jumaliev, Asılbay Ibraev, Tashbolot Sadykov; çalışma arkadaşlarım Altınay Saydalieva, Meerim Mayrıkova, Nazarbek Akılbek uulu, Alymjan Zakirov, Nurlan Şerimbekov, Satılmış Bacak; atasözlerin çevirisinde yardımcı olan sekreterimiz Gülzat hanım; indeks ve kapak oluşturmada teknik destek veren Musa Abdujabbarov’a teşekkürlerimi sunuyorum.